Cô Sáu Sơn Trang

Cô Sáu Sơn Trang đứng hàng thứ sau trong Tứ Phủ Thánh Cô, Cô hầu cận bên Chầu Lục Cung Nương trên vùng Hữu Lũng, Lạng Sơn.

Thánh hiệu: Sơn Trang Châu Thổ Lục Cung Công Chúa

Tiệc Cô Sáu Sơn Trang nhằm vào 10/05 âm lịch.

Sự tích Cô Sáu Sơn Trang

Cô Sáu Sơn Trang vốn là tiên nữ trên trời, thấy cảnh hạ giới lầm than, dân tình đói khát, ốm đau bệnh tật, cô thương xót cho chúng sinh nên nguyện hạ phàm để chữa bệnh cứu người.

Năm ấy cô giáng sinh vào một gia đình người dân tộc thiểu số (người Nùng có nơi cho là người Tày) ở vùng quê Hữu Lũng, Lạng Sơn.

Sinh thời, cô xinh đẹp, nết na, hiền dịu, khi sinh ra đã có tài chữa bệnh, bốc thuốc. Hầu như không một chứng bệnh nào cô không biết, không một bệnh nan y nào mà cô không chữa được. Cô thường xuyên bôn ba khắp vùng miền của xứ Lạng, đi khắp hang cùng ngõ hẻm trong những ngọn núi cao, những cánh rừng già để hái thuốc.

Trước y thuật cao minh của Cô, nhiều gia đình khó khăn không có tiền chữa bệnh đã từ cõi chết trở về. Sau này, khi cô Sáu mãn hạn về trời, để tưởng nhớ công ơn to lớn của Cô, dân chúng quanh vùng lập đền thờ Cô và hàng năm vẫn tổ chức cúng bái.

Việc Cô Sáu hầu cận bên vị Thánh nào cũng có nhiều di bản. Đa phần đều lưu truyền rằng cô là người hầu cận bên Chầu Lục Cung Nương, vì thế mà Cô được gọi là Cô Sáu Lục Cung. Một số khác lại cho rằng cô là người hầu cận bên cạnh Mẫu Thượng Ngàn, hay còn gọi là Chúa Sơn Trang. Vì thế mà trong một số tài liệu và trong thực tế đời sống, người ta còn gọi Cô là Cô Sáu Sơn Trang.

“Cảnh sơn trang trên ngàn lồng lộng 

Lục Cung từ thượng đẳng tối linh

Càng thêm nức tiếng thơm danh

Trừ tà trị bệnh cứu sinh cho đời

Tiên cô Sáu vâng lời Mẫu Thượng

Hái thuốc tiên độ lượng nơi nơi…”

Cô nổi tiếng anh linh nhưng cũng rất đành hanh, nghiêm khắc. Đặc biệt ghét người ăn nói quanh co, ăn không nói có và nghiêm khắc trừng trị kẻ nào nhạo báng cửa cô.

Hầu Cô Sáu Sơn Trang

Trong hàng Tứ Phủ Thánh Cô, Cô Sáu Lục Cung rất hay về ngự đồng. Các thanh đồng đạo quan thường thỉnh bóng Cô Sáu Sơn Trang ngự đồng. Khi ngự đồng thường mặc áo lam hoặc áo tím chàm (ngắn vạt rộng tay).

Cô ngự đồng khai cuông rồi múa mồi như các tiên cô trên Thượng. Cô về ban tài phát lộc cho bách gia, cũng có khi cô ngự về ban thuốc trị bệnh cứu người.

Chầu Văn Cô Sáu Sơn Trang (Bản I)

Đệ tử con dâng bài văn tấu

Cung thỉnh mời cô Sáu sơn trang

Đền thờ lập ở trên ngàn

Lô xô đá mọc ngổn ngang mấy tầng

Nước suối chảy rì rầm róc rách

Cá lượn mình luồn lách dưới khe

 Đền cô cây mọc xum xuê

Lối lên sông Hoá lối về Suối Ngang

Cảnh sơn trang trên ngàn lồ lộ

Lục Cung từ rực rỡ tối linh

 Càng thêm nức tiếng thơm danh

Trừ tà trị bệnh cứu sinh cho đời

Tiên cô Sáu vâng lời Mẫu Thượng

Hái thuốc tiên độ lượng nơi nơi

 Nón xanh đủng đỉnh bên đồi

Chân quấn xà cạp chiếc gùi trên vai

Thật ưa ngắm đôi tay vòng bạc

Thẳng đường ngôi mườn mượt tóc mây

 Da ngà vẻ ngọc hây hây

Môi trầu cắn chỉ vẻ đầy khuôn trăng

Nở nụ cười hàm răng rưng rức

Má hây hây sực nức hương bay

 Áo lam ngắn vạt rộng tay

Long lanh đáy nước tóc mai hoa cài

Bước khoan thai lên hầu Mẫu Thượng

Sớ trạng dâng kính ngưỡng tam toà

 Mẫu yêu cô Sáu nết na

Khéo cho thập tử gần xa an lành

Cô anh linh trên đời có một

Kẻ gian tà nhất mực không tha

 Cô thường luyện ấn canh ba

Canh tư đốt đuốc vào ra cửa rừng

Cất tiếng hú bỗng rừng im bặt

Rước Mẫu về ngự đất trang châu

 Mẫu sai cô Sáu theo hầu

Tay cầm nhành quạt đứng hầu một bên

Đức Mẫu Thượng chỉ lên đỉnh núi

Cô vâng lời vượt suối băng ngàn

Đi đâu cầm thú reo vang

Voi quỳ hổ phục bên đàng cô đi

Tiếng tử quy bên đồi gọi bạn

Gà gáy rừng gọi sáng năm canh

 Hái hoa trẩy quả vin cành

Ban tài tiếp lộc lấy danh cho đồng

Mời cô lai giáng điện chung

Khuông phù đệ tử khang ninh thọ trường.

Chầu Văn Cô Sáu Sơn Trang (Bản II)

Nước suối chảy bên đèo róc rách

Cá lượn mình luồn lách dưới khe

Ngôi đền thờ cô có ngôi đền thờ cô

Hoa quả xum xuê, lối lên sông hóa lối về đồi ngang

 Ngôi đền chín tư huy hoàng lồng lộng

Sắc tặng phong thượng đẳng tối linh

Càng thêm nức tiếng thơm danh

Cả cô chữa bệnh cứu sinh cho đời

Tiên cô sáu nay vâng lời mẫu thượng

Hái thuốc tiên cô độ lượng nơi nơi

Hàng nón xanh đủng đỉnh cô lên đồi

Chân quấn xà cạp chiếc gùi đeo vai

Cô sáu nay vâng lời mẫu thượng

Đi hái thuốc tiên độ lượng nơi nơi

Hàng nón xanh đủng đỉnh cô lên đồi

 Chân quấn xà cạp có chiếc gùi trên vai

Chân khoan thai lên hầu mẫu thượng

Sớ trạng dâng cô đề tấu tam tòa

Mẫu yêu cô sáu nết na

 Áo lam ngắn vạt rộng tay

Khăn chít củ ấu tóc mây có bông hoa cài

Chân bước khoan thai lên hầu đức mẫu thượng

Sớ trạng dâng cô đề tấu tam tòa

 Mẫu khen cô sáu đẹp nhất nhà

Về đồng làm lễ dâng nhang

Lễ phật ngũ bái mười phương độ trì

Tay dâng nhang miệng khấn dù rì

 Nàng ân nàng ái vốn dòng sơn trang

Tính hay măng trúc măng giang

Măng tre măng lứa cơm lam trà vàng

Tính cô hay sung ngái cô đi tìm

 Đăng ai đăng ai sáng tỏ lưng đèo

Một bầu xuân sắc tốt tươi riềm rà

Lên trên ngàn lắm quả nhiều hoa.

Hài hoa dạo bước lên non.

 Tiếng đàn tiếng hát véo von.

Suối sâu vang lừng câu ca

Đồi núi bao xa sương mờ nhạt nhòa

Thương đồng loan giá về đây

Dốc dốc cao mặc dốc băng qua đèo đường còn xa

Dáng người tiên nữ đang đi về hội ngày hoa

 Đường mập mù ngàn treo leo núi non mịt mờ

Suối tuôn róc rách ôi nước chảy về đâu

Suối tuôn rì rào nghe róc rách

Tiếng đàn tiếng phách hát vang muôn lời ca

 Khi lên ngàn đi hái thuốc cho trăm họ được an lành

Ơi rừng ơi, ơi suối ơi rừng ơi suối ơi

Hoa ngàn hoa thắm tươi

Chim oanh ríu ran nhạc lừng hát khúc ca mùa xuân

 Đồi vàng đồi núi cô về cô vui múa ca

Hài hoa dạo khắp nơi nơi

Chim oanh ríu ran nhạc rừng hát khúc ca chào xuân

Kìa cành hồng tươi sáng

 Chim én bay rợp trời

Chập chờn chập chờn trong nắng mai

Chim oanh ríu ran nhạc rừng hát khúc ca mùa xuân

Chim oanh rợp trời hát khúc ca mùa xuân

 Riêu tăm hiến đủ ba bình

Ốc dăm ba cái cua kình mười ba con

Cô tiến dâng lên con tu con tu lị

Con tu lị cùng con tu quay chất phan lị phà

 Chi cha chi chô tuần lục là tuần lô trang chầu tu nhởn kim

Vỏ đắng trầu cay

Trầu têm cánh phượng lại hay thuốc lào

Dâng lên một ống vôi đào

 Cau xanh cả quả, thuốc lào cả phong

Dâng lên một ống vôi đào

Cau xanh cả quả, thuốc lào cả phong

Ôi mùi thuốc lào ngát hương tinh bảo

 Câu yên phỏng nay đủ cánh tiên

Có phen hiến cả rượu nồng

Ốc dăm ba cái cua kềnh mười ba con

Tính hay trà hoa cúc đắng ngạt ngào

 Cau cành vỏ gạch thuốc lào tiến dâng

Đôi cô tố nữ têm trầu cánh phượng

Miếng trầu nồng thực bích cô sáu ưa

Hôm nay loan giá cô về đây

 Ở ấp khe nay về rừng cấm

Hay là về đất tổ thanh hoa

Dẫu rằng ai đã mắc bệnh hiểm nghèo

Rằng ai mắc bệnh hiểm nghèo.

 Tay tiên phù chú bệnh đà tan ngay

Ngày hôm nay loan giá cô về đây.

Xe loan thánh giá hồi cung.

Đền thờ Cô Sáu Sơn Trang

Cô Sáu Lục Cung là thánh cô trấn giữ bản đền Lục Cung Chín Tư, cung thờ cô được xây ngay cạnh chính cung đền Chầu Lục Cung Nương (Chín Tư, Hữu Lũng, Lạng Sơn).

Phú Khánh
 

Blog này chia sẻ kiến thức về thực hành tín ngưỡng thờ mẫu tam phủ là di sản văn hoá phi vật thể được UNESCO công nhận năm 2016.Tín ngưỡng thờ Mẫu đi liền với dân tộc Việt Nam, truyền thống bao đời nay, đề cao chữ “Hiếu” và chữ “Kính”, đặc biệt thêm phần lễ nghĩa.Hiếu với Ông Bà Cha Mẹ, Kính là kính Thánh trọng Thầy.