Cô Năm Suối Lân

Cô Năm Suối Lân đứng hàng thứ năm trong Tứ Phủ Thánh Cô. 

Thánh hiệu: Suối Lân Công Chúa Đệ Ngũ Thánh Cô

Sự tích

Cô Năm Suối Lân hay còn được xưng danh là Cô Năm Sơn Trang vốn là tiên nữ trên trời, theo lệnh Cô giáng trần là người thiếu nữ dân tộc Nùng ở xứ Lạng. 

Có tích lại kể rằng, Cô Năm là người thị nữ thân cận bên Chầu Năm Suối Lân (lúc sinh thời khi Chầu còn là công chúa), Cônhận nhiệm vụ trông giữ bản đền Suối Lân, đặc biệt là vùng cửa rừng Suối Lân. Cung rừng này có cửa vào là cửa Suối Lân do Cô Năm trấn giữ, cửa ra là cửa Thất Khê do Cô Bé Đèo Kẻng cai quản.


“Quyền cô cai quản Suối Lân 

Một tòa chính điện xa gần nức danh”

Dòng Suối Lân linh thiêng do Cô Năm cai quản bốn mùa trong xanh, nước thông về sông Hoá và xanh mát bốn mùa không bao giờ cạn. Giống như Chầu Năm, Cô Năm Suối Lân là vị Thánh Cô vô cùng anh linh nhưng cũng rất đành hanh, luôn thưởng phạt phân minh.

Nếu ai có bệnh tật đến xin nước suối cửa cô, uống vào sẽ thuyên giảm. Nhược bằng, người nào không biết mà xuống suối tắm hay rửa chân tay, làm ô uế dòng suối trong xanh của cô sẽ bị cô hành cho sốt nóng mê sảng. Nếu có kẻ nào báng nhạo, cô sẽ “xát lá han” làm người đó luôn ngứa ngáy khó chịu, rồi bị dẫn dắt lạc đường rừng lúc nào không hay.

Đền Thờ

Đền Suối Lân (Hữu Lũng, Lạng Sơn). Cung thờ Cô được đặt cạnh ngay đền chính của Chầu Năm Suối Lân. 

Tiệc cô Năm Suối Lân nhằm 20/05 âm lịch. 

Hầu Cô Năm Suối Lân

Trong hàng Thánh Cô, thường thấy Cô Năm Suối Lân ít khi ngự đồng hơn Cô Sáu Lục Cung. Thường chỉ người nào có sát căn quả về cửa Cô hoặc khi về đền Suối Lân thì có thấy thỉnh bóng Cô Năm ngự đồng.

"Nửa đêm Cô mới hiện hình 

Suối Lân soi bóng tươi xinh dáng hình"

Khi ngự đồng, cô mặc màu áo giống của Chầu Năm nhưng vạt ngắn hơn. Đó có thể là màu xanh thiên thanh hoặc xanh lá cây. Đầu cô chít khăn củ ấu, Dao quai, túi vóc dắt bên hông. Cô khai cuông rồi múa mồi như những Thánh Cô khác, ban tài phát lộc, chữa bệnh… cho đồng và bách gia.

Chầu Văn Cô Năm Suối Lân

Bản 1

Cô Năm trên động Suối Lân

Xe loan thánh giá đằng vân ngự về

 Chơi sơn khê ngàn xanh núi cấm

Ngự tính tình đàn đọc ca ngâm

Vui về thú cảnh Suối Lân

Hoa chen cành biếc mây vần đỉnh cao

 Động Sơn trang ra vào sớm tối

Suối Lân Ngàn giá ngự thảnh thơi

Trong rừng dưới suối trên đồi

Thông reo trúc hóa thú vui hữu tình

 Thổ mường các chúng sơn tinh

Thỉnh Cô chắc giáng anh linh đàn tràng

Cơm lam thịt thính trà ngàn

Khế chua sung chát trầu vàng cau non

 Suối Lân khuya sớm ra vào

Chim kêu vượn hót xôn xao đùa cười

Suối Lân cảnh thú trên ngàn

Có dòng sông Hóa vắt ngang cửa đền

 Ai lên đến tỉnh Lạng Sơn

Qua dòng sông Hóa vào đền cô Năm

Quyền cô cai quản Suối Lân

Một tòa chính điện xa gần nức danh

 Đền thờ nào khác bức tranh

Dưới suối nước chảy, trên cành cây cao

Đền thờ như thể động đào

Bốn mùa đồng tử ra vào dâng hương

 Cô Năm cốt cách phi phương

Trâm cài lược dắt , soi gương chải đầu

Long lanh mắt phượng tựa sao

Thần thông diệu trí biết bao quyền hành

 Lê triều tích cũ sử xanh

Cô Năm công chúa rành rành oai linh

Nửa đêm cô mới hiện hình

Suối Lân soi bóng tươi xinh dáng hình

 Về đồng cô mặc áo xanh

Nón buồm túi vóc thanh thanh hoa cài

Rườm rà cô vấn tóc mai

Chít khăn củ ấu chân hài cánh tiên

Cô Năm ứng hiện tự nhiên

Ban cho nước suối bệnh liền khỏi ngay

Suối Lân cô ngự thiêng thay

Sơn lâm vui thú tháng ngày rong chơi

Thanh nhàn dạo khắp mọi nơi

Đồng Đăng Hữu Lũng thảnh thơi đi về

Có khi cô ngự Thất Khê

Công Đồng Bắc Lệ lại về Suối Lân

 Tiên cô mới thử lòng trần

Ai mà biết đến muôn phần tốt tươi

Còn ai bỡn cợt trêu cười

Lá han cô xát cho người hay ra

 Sám hối cô sẽ truyền tha

Bây giờ mới biết cô đà anh linh

Phép cô thưởng phạt nghiêm minh

Có công cô thưởng tội hình không tha

 Cô truyền sơn động các tòa

Thổ Mường các bản đàn ca vang lừng

Đầu sông cho đến cửa rừng

Ngàn măng, nương sắn đến từng đồi sim

Ai mà bảy nổi ba chìm

Cô thương lại để trong tâm trong lòng

Còn ai vất vả long đong

Có cô Năm Suối chấm đồng làm tôi

 Hoa tươi cô hái trên đồi

Ban cho các ghế muôn người nhất tâm

Người thời có phúc có phần

Có lòng cô sẽ bắc cân cho đều

 Hội vui dâng bản văn chầu

Thanh bông hoa quả đảo cầu cô Năm

Cô về ngự cảnh Suối Lân

Khuông phù đệ tử thiên xuân thọ trường.

Bản 2

Suối Lân chốn ấy bao xa

Cô Năm sông Hóa tiên nga trên ngàn

Suối Lân nước chảy tràn tràn

Có dòng sông Hóa vắt ngang cửa

Ai lên đến tỉnh Lạng Sơn

Qua dòng sông Hóa vào đền cô Năm

Quyền cô cai quản Suối Lân

Một tòa chính điện xa gần nức danh

 Đền thờ nào khác bức tranh

Dưới suối nước chảy, trên cành cây cao

Đền thờ như thể động đào

Bốn mùa đồng tử ra vào dâng hương

 Cô Năm cốt cách phi phương

Trâm cài lược dắt, soi gương chải đầu

Long lanh mắt phượng tựa sao

Thần thông diệu trí biết bao quyền hành

 Lê triều tích cũ sử xanh

Cô Năm công chúa rành rành oai linh

Nửa đêm cô mới hiện hình

Suối Lân soi bóng tươi xinh dáng hình

 Về đồng cô mặc áo xanh

Nón buồm túi vóc thanh thanh hoa cài

Rườm rà cô vấn tóc mai

Chít khăn củ ấu chân hài cánh tiên

 Cô Năm ứng hiện tự nhiên

Ban cho nước suối bệnh liền khỏi ngay

Suối Lân cô ngự thiêng thay

Sơn lâm vui thú tháng ngày rong chơi

 Thanh nhàn dạo khắp mọi nơi

Đồng Đăng Hữu Lũng thảnh thơi đi về

Có khi cô ngự Thất Khê

Công Đông Bắc Lệ lại về Suối Lân

 Tiên cô mới thử lòng trần

Ai mà biết đến muôn phần tốt tươi

Còn ai bỡn cợt trêu cười

Lá han cô xát cho người hay ra

 Sám hối cô sẽ truyền tha

Bây giờ mới biết cô đà anh linh

Phép cô thưởng phạt nghiêm minh

Có công cô thưởng tội hình không tha

 Cô truyền sơn động các tòa

Thổ Mường các bản đàn ca vang lừng

Đầu sông cho đến cửa rừng

Ngàn măng, nương sắn đến từng đồi sim

 Ai mà bảy nổi ba chìm

Cô thương lại để trong tâm trong lòng

Còn ai vất vả long đong

Có cô Năm Suối chấm đồng làm tôi

 Hoa tươi cô hái trên đồi

Ban cho các ghế muôn người nhất tâm

Người thời có phúc có phần

Có lòng cô sẽ bắc cân cho đều

 Hội vui dâng bản văn chầu

Thanh bông hoa quả đảo cầu cô Năm

Cô về ngự cảnh Suối Lân

Độ cho đồng tử an khang đời đời.

Phú Khánh
 

Blog này chia sẻ kiến thức về thực hành tín ngưỡng thờ mẫu tam phủ là di sản văn hoá phi vật thể được UNESCO công nhận năm 2016.Tín ngưỡng thờ Mẫu đi liền với dân tộc Việt Nam, truyền thống bao đời nay, đề cao chữ “Hiếu” và chữ “Kính”, đặc biệt thêm phần lễ nghĩa.Hiếu với Ông Bà Cha Mẹ, Kính là kính Thánh trọng Thầy.