Chầu Đệ Tam Thuỷ Phủ

Chầu Đệ Tam Thuỷ Phủ thuộc hàng thứ ba trong Tứ Phủ Chầu Bà, Ngài con Vua Cha Bát Hải Động Đình, luôn hầu cận bên Mẫu Thuỷ Cung và quản cai coi giữ các tiên nữ Thuỷ Phủ.  Được tôn xưng là:

Lân Nữ Công Chúa

Sự Tích

Tích Chầu Đệ Tam Thuỷ Phủ giáng sinh là Vũ Thị Thiết

Vũ Thị Thiết, người con gái tài hoa xinh đẹp ở Nam Xương kết duyên cùng chàng Trương Sinh. Cuộc sống gia đình êm thấm ngặt lỗi chàng Trương đa nghi hay ghen. Thuở bấy giờ giặc rã nổi lên, chàng Trương phải đi lính, để ở nhà Mẹ già cùng người vợ mới bụng mang dạ chửa. Vũ Thị Thiết ở nhà nuôi mẹ già, chăm con. 

Thấm thoát thời gian qua đi, Mẹ già qua đời, đứa con mới lớn chập chững biết nói. Chàng Trương Sinh trở về quê cũ, muốn đi thăm mộ mẹ dắt con nhỏ đi theo, nhưng đứa bé không chịu vì không muốn đi với người lạ, nó nói cha nó phải là người hằng đêm đến chơi với nó. Chàng Trương vốn đa nghi lại hay ghen, chẳng xét ngay gian về mắng mỏ trì triết vợ ngày đêm, Nàng Thiết chẳng biết sự tình, Thấy chồng nói vậy buồn rầu quá nhảy xuống sông tự tử. 

Một hôm, thấy bóng của Trương Sinh trên tường, đứa bé mới nói, cha Đản lại tới kìa, lúc này Trương Sinh mới hiểu sự tình. Sự đã đành chẳng biết sao nữa.

Cùng làng với nàng, có người tên Phan Lang khi xưa có cứu được bà Linh phi ở Thoải cung, chẳng may tránh giặc bơi ra ngoài biển bị chết đuối, bà Linh phi dùng phép cứu cho Phan Lang thoát chết. 

Bà Linh phi lại cho mở tiệc, Phan Lang thấy trong những người hầu của bà Linh phi có Vũ Thị Thiết người cùng làng khi xưa. Hai người nhận nhau và kể rõ sự tình. Vũ Thị Thiết nói rằng sau này về làng nhớ nhắn chàng Trương làm đàn giải oan cho nàng tại bờ sông khi xưa nàng tuẫn tiết, lúc đó nàng sẽ hiện về.

 Chàng Trương làm theo và Vũ Thị Thiết đã hiện về nói: “Cảm ơn đức phu quân đã nhìn nhận đến, Long nữ dưới Thủy cung ơn nghĩa vô bờ, Thiếp đã nguyện kiếp kiếp theo Người, giờ oan kia đã tỏ, mọi sự rõ ràng, chàng hãy sống thật tốt, dạy con cho chu đáo” nói xong rồi biến mất. Dân làng lập đền bên sông để thờ nàng, nhân dân tôn nàng là Mẹ nước, đạo đồng Tứ phủ gọi nàng là Chầu Bà đệ tam Thủy cung. 

Sau này vua Lê Thánh Tông đánh Chiêm Thành đều ghi nhận có sự gia hộ của Chầu, phong thần cho Chầu và sắc cho dân lễ bái khói hương. Hiện giờ ở đền bà ở Lý Nhân Hà Nam.

Tích khác

Có tích cho rằng Bà là con gái của Lạc Long Quân, danh hiệu Thủy Tinh Động Đình Ngọc Nữ Tam Giang Công Chúa (nhưng truyền thuyết này không được lưu truyền rộng rãi mà thực tế thì người ta vẫn công nhận sự tích Chầu Đệ Tam là con Vua Long Vương Bát Hải Động Đình hơn).

Một số truyền thuyết gắn hình ảnh Chầu Đệ Tam với câu chuyện Kính Xuyên (tương ứng với truyền thuyết Mẫu Đệ Tam), nhưng quan điểm này chưa có căn cứ rõ ràng. 

Đền Thờ

Chầu Đệ Tam được thờ ở các cửa sông cửa biển, nơi có lập đền thờ Mẫu Đệ Tam, nhưng nơi được mọi người biết đến nhiều hơn cả là Đền Thác Hàn ở tỉnh Thanh Hoá và các đền khác như đền Rồng, đền Nước, đền Mẫu Thoải Lạng Sơn và các cửa sông cửa bể.

Ngày tiệc của Chầu là 18/04 âm lịch.

Hầu Chầu Đệ Tam Thuỷ Phủ

Chầu Đệ Tam Thuỷ Phủ Ngự y áo màu trắng, quầy, khăn xếp màu trắng, đai thắt màu tùy chọn. Chầu Bà về lễ hương, múa rọi, làm việc quan, hiến tịnh thủy nghe văn, phán truyền, ban phát tài lộc. 

Hầu Chầu Bà không cần phải cố làm khuôn mặt buồn nhưng cũng không nên cười quá đà bởi Chầu đa phần chỉ giáng đàn làm việc, soi xét lô nhang ngọn khói hay vớt vong, vớt trầm thủy giải oan gia mà thôi.

Đồng nhân đủ 12 năm đồng hoặc đồng quan có thể hầu chèo đò vớt vong, vớt trầm thủy. Nếu đồng dưới 12 năm hầu Chầu Đệ Tam thường chỉ khai quang. Nếu muốn đứng chèo thuyền vớt vong, vớt trầm thủy phải có 2 hầu dâng ngồi chèo đò hai bên và được đồng thầy đỡ bóng cho phép.

Rũ sạch không những niềm tân khổ

Nương uy trời tế độ sinh linh

Đời đời nức tiếng thơm danh

Biển vàng ghi tạc sử xanh dõi truyền

Chầu Văn Chầu Đệ Tam Thuỷ Phủ

Bản 1

Đệ tử rung trống quỳ tâu
Tâu qua Thuỷ Phủ trước sau trình bày
Thỉnh mời Chầu Thoải thiêng thay
Hành vân giá võ ngự mây gió mưa
Kéo mây dâng nước mịt mờ
Vua Cha phán hỏi Đền Thờ nơi nao
Việc làm phảng phất chiêm bao
Vi nam vi nữ trần nào ai hay
Bệnh nhân lòng dạ vơi đầy
Cơm ăn chẳng được nước rày cầm hơi
Thuốc vào lại hãm mồ hôi
Xem trong chứng bệnh ấy thời khó thông
Ngày đêm lo sợ hãi hùng
Khâm sai Bà đã ứng trong bao giờ
Bệnh làm như thể lửa hơ
Tứ chi quyết lãnh trói gò chân tay
Bệnh làm đêm nặng hơn ngày
Thuốc thang chắng đỡ hao gầy hình dong
Phải mau thỉnh bóng mời đồng
Kiều lên xem xét gia trung thể nào
Hay là cô tổ nhập vào
Dưới toà Thuỷ Phủ quan cao Động Đình
Tín chủ con sửa lễ tâm thành
Vua Cha giáng Ngự uy hành mới hay
Mời Bà Khâm Sai về đây
Trần gian sớ điệp kêu qua làm sao
Khâm Sai thời đó tâu vào
Tâu qua Thuỷ Phủ quan cao trình bày
Khâm sai Thoải Phủ thiêng thay
Mẫu cắt Bà rày giữ bệnh trần gian
Thánh Chầu chưa có lễ ban
Khéo mời khéo luyện khéo van mới về
Trông ơn đại đức đan trì
Trần gian bất đáng để thời
Bà coi Khéo kêu Bà độ cho người
Rút bệnh về Thuỷ lên chơi Thạch Bàn
Thấy người phù thuỷ dương gian
Tay cầm búa sắt roi son khảo trừ
Phán rằng lễ ấy cho hư
Khuyên mời chắng có khảo trừ vào ai
Khâm Sai giận chẳng chả nhời
Người lại vì người Tiên lại vì Tiên
Chớ nghe thầy bói càn xiên
Nơi khấn chẳng khấn khấn liền nơi đâu
Bấy giờ đệ tử kêu cầu
Xin Bà nghĩ lại trước sau thương đồng
Bà lại hoá phép thần thông
Tiếp lộc cho đồng cứu trợ bệnh nhân
Chữ rằng Thánh giáng lưu ân
Thánh Bà lưu phúc thiên xuân thọ trường.

Bản 2

Xuân qua ba tiết tháng hè
Thu rồi đông đến mây che thanh nhàn
Mừng giàu mừng thịnh mừng sang
Phú lại mừng quý quan sang mừng giàu
Làm tôi Chầu độ sống lâu
Phơ phơ tóc bạc trên đầu bằng bông
Trứng rồng lại nở ra rồng
Hạt thông lại nẩy chồi thông rườm rà
Bốn phương phẳng lặng can qua
Dân an quốc thái xướng ca chơi bời
Quân thần phải đạo chúa tôi
Trên thuận lòng trời dưới thuận long dân
Hội Đồng ba phủ nghiêm quân
Đệ Tam Chầu Thoải thanh tân hay là
Tóc mây rẽ mái mượt mà
Lưng ong mắt phượng da ngà điểm trang
Tay đàn tang tính tình tang
Miệng cười hoa nở ai đang hầu Chầu
Muôn dân thiên hạ cúi đầu
Quyền Chầu cai quản bộ hầu nàng tiên
Rong chơi cửa Phủ cửa Đền  
Vâng lệnh Mẫu truyền giáng phúc trừ tai
Ơn trên tiếp lộc ban tài
Độ cho già trẻ gái trai yên lành
Khi vui trống phách rập rình
Đỉnh đang thơ phú tính tình giao ca
Thơ thơ phú phú ngâm nga
Cung năm nhịp bảy cung ba nhịp mười
Thơ dâng đã bốn câu rồi
Lạy bà bảo hộ tiểu tôi an lành
Chậu nước trong xin Bà tây điện
Vuông nhiều điều còn vẹn liêm phong
Xin Bà đại xá cho đồng
Kẻo còn nhầm lỗi kẻo còn dại ngây
Chúa Tiên khéo miệng khéo tay
Miệng thời tấu đối tay may vóc rồng
Xách đầy theo Mẫu vô cung
Dệt tấm vóc rồng tiến Đức Vua Cha
Lộc tài Chầu mới ban ra
Bổng lộc cho lắm lại nhiều hơn xưa
Đồng con hương khói phụng thờ
Ba mươi mồng một mười tư hôm rằm
Chữ rằng Thánh giáng lưu ân
Chầu Bà ban lộc thiên xuân thọ trường.

Bản 3

Chúa từ buổi giãi dầu sương tuyết
Đày non xanh bóng nguyệt hắt hiu
Thẩn thơ nắng sớm mưa chiều
Tiếng chim khắc khoải như khêu mạch sầu
Tưởng nông nỗi dòng châu lã chã
Trách ai làm hai ngả chia li
Từ nay mỗi độ xuân về
Cầu ô lỡ nhịp sông khuya vắng thuyền
Bứt dứt nhẽ thung huyền nghĩa cả
Tấm thân này có sá chi đâu
Lẽ nào nát ngọc trầnchâu
Vùi hoa dập liễu bởi câu tam tòng
Xót vì nỗi má hồng bội bạc
Âu cũng đành bèo dạt mây trôi
Sức này há kể chi ai
Lòng trinh chuyển động đất trời chứng minh

Phú Khánh
 

Blog này chia sẻ kiến thức về thực hành tín ngưỡng thờ mẫu tam phủ là di sản văn hoá phi vật thể được UNESCO công nhận năm 2016.Tín ngưỡng thờ Mẫu đi liền với dân tộc Việt Nam, truyền thống bao đời nay, đề cao chữ “Hiếu” và chữ “Kính”, đặc biệt thêm phần lễ nghĩa.Hiếu với Ông Bà Cha Mẹ, Kính là kính Thánh trọng Thầy.